Stworzono / zmodyfikowano 18/05/2026 przez sperczil
Autorka tekstu: Dorota N. Komar @darwininchaneldress
Same wyglądają niepozornie. Zielone, smukłe – nieatrakcyjne zielone badyle. Jednak są bliskimi krewnymi gigantów świata roślin, ogromnych agaw, których łodygi kwiatowe mogą wyrastać nawet na 10 metrów w górę. Przy głębszym poznaniu, same okazują się równie imponujące.
Szparagi (Asparagus officinalis L.), to jedne z najbardziej odżywczych warzyw. Zawierają niewiele kalorii, a jednocześnie są bogate w witaminy (A, B9, C, E, K), składniki mineralne, takie jak potas, błonnik, przeciwutleniacze oraz aminokwas asparaginę, która swoją nazwę zawdzięcza właśnie szparagom [1].
Już pół szklanki szparagów (około 90 gramów) pokrywa jedną trzecią dziennego zapotrzebowania na kwas foliowy (witamina B9), ponad połowę zapotrzebowania na witaminę K oraz znaczną część zapotrzebowania na witaminę A. Dzięki temu mimo niepozornej formy szparagi są ogromnie cenione zarówno dzięki właściwościom kulinarnym, ale też medycznym. Szparagi były wykorzystywane jako roślina lecznicza w wielu kulturach – m.in. w starożytnej Grecji, Ajurwedzie, tradycyjnej medycynie chińskiej oraz etnomedycynie Afryki [2]. Ich prozdrowotne działania prozdrowotne potwierdzają także współczesne badania. W modelach zwierzęcych ekstrakty ze szparagów wykazywały działanie ochronne przed negatywnymi skutkami otyłości, zarówno indukowanej dietą wysokotłuszczową, jak i związkami chemicznymi [3]. Jednym z ciekawszych zastosowań medycznych szparaga jest… ochrona przed kacem po spożyciu nadmiernej ilości alkoholu. Wykazano, że związki obecne w szparagach mogą wspierać aktywność enzymów detoksykacyjnych wątroby i ograniczać skutki zatrucia etanolem [4].
Aby w pełni wykorzystać ich właściwości, najlepiej gotować pokrojone na kawałki na parze, lekko zblanszować, lub upiec krótko w piekarniku, bo wiele zawartych w nich związków bioaktywnych jest termolabilnych – nie lubią wysokiej temperatury [5].
Źródła:
1. Redondo-Cuenca et al., Nutritional composition of green asparagus (Asparagus officinalis L.), edible part and by-products, and assessment of their effect on the growth of human gut-associated bacteria, Food Research International, 2023, https://doi.org/10.1016/j.foodres.2022.112284
2. Mfengwana and Mashele, Medicinal Properties of Selected Asparagus Species: A Review, Phytochemicals in Human Health, 2019, DOI: 10.5772/intechopen.87048
3. Shahin et al., Oral Supplements of Combined Lactobacillus plantarum and Asparagus officinalis Modulate Gut Microbiota and Alleviate High-Fat Diet–Induced Cognitive Deficits and Neurodegeneration in Rats, Probiotics and Antimicrobial Proteins, 2025, https://doi.org/10.1007/s12602-024-10429-7
4. Kim et al., Effects of Asparagus officinalis extracts on liver cell toxicity and ethanol metabolism, Journal of Food Science, 2009, DOI: 10.1111/j.1750-3841.2009.01263.x
5. Libenska et al., Impact of culinary and preservation processes on folate content in spinach, red beetroot, asparagus and green peas, Journal of Food Composition and Analysis, 2026, https://doi.org/10.1016/j.jfca.2025.108638
