Stworzono / zmodyfikowano 18/06/2026 przez sperczil
Autorka tekstu: Dorota N. Komar @darwininchaneldress
Groch, to naprawdę niezwykła roślina. Badania archeologiczne pokazują, że zajadaliśmy się nim już w epoce kamienia, chociaż najprawdopodobniej w jego dojrzałej wersji. W Europie młody, zielony groszek zyskał popularność dopiero w XVII we Francji. Jego szczególnym amatorem był podobno Ludwik XIV, który serwował dania z zielonym groszkiem na swoich przyjęciach. Groch jest tak wartościowy, że znalazł się wśród kilkudziesięciu roślin wyhodowanych na platformie badawczej Międzynarodowej Stacji Kosmicznej!
Nie bez powodu. Groszek należy do roślin strączkowych, ale różni się od takich jak fasola, soczewica czy ciecierzyca. Te zjadamy zwykle po wysuszeniu, natomiast groszek zjadamy świeży. Dzięki temu ma nieco inny profil odżywczy. Zawiera na przykład witaminę C, której brakuje w suchych strączkach, a dodatkowo jest łagodniejszy dla układu trawiennego. Dlatego osoby, które chcą wprowadzić więcej strączków do diety, ale mają wrażliwy układ pokarmowy, mogą zacząć właśnie od niego.
Rośliny strączkowe są cenione przede wszystkim jako źródło białka roślinnego, stanowią więc dobrą alternatywę dla mięsa. To jednak nie jedyna ich zaleta. W najnowszym raporcie EAT-Lancet 2.0 komisji ds. zdrowych, zrównoważonych i sprawiedliwych systemów żywieniowych z października 2025 roku, zaleca się spożywanie ok 75 g strączków dziennie. Dla pełni zdrowia naszego i naszej planety, strączki powinny całkowicie zastąpić białko zwierzęce przez większość dni tygodnia.
Dlaczego to takie ważne? Strączki, oprócz białka, dostarczają dużych ilości błonnika. Jest on pożywką dla mikroorganizmów jelitowych, które przekształcają go w krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe. Związki te wykazują wiele korzystnych właściwości, w tym działanie przeciwzapalne, a także wpływają na regulację aktywności genów, czyli procesy epigenetyczne.
Groszek wyróżnia się także niskim indeksem glikemicznym. Wynika to między innymi z obecności skrobi opornej oraz specyficznej struktury amylozy. Dzięki temu pomaga w kontroli poziomu glukozy we krwi i może być szczególnie korzystny dla osób z cukrzycą typu 2.
Co więcej, białko grochu po strawieniu uwalnia peptydy, które mogą hamować działanie enzymu ACE. Enzym ten uczestniczy w powstawaniu angiotensyny, związku zwężającego naczynia krwionośne i podnoszącego ciśnienie. W efekcie groszek może wspierać regulację ciśnienia krwi. Mechanizm ten jest podobny do działania niektórych leków przeciwnadciśnieniowych, choć oczywiście znacznie słabszy.
Źródła:
1. Wand et al., Recent advances in the health benefits of pea protein (Pisum sativum): bioactive peptides and the interaction with the gut microbiome, Current Opinion in Food Science, 2022, https://doi.org/10.1016/j.cofs.2022.100944
2. Dahl et al., Review of the health benefits of peas (Pisum sativum L.), British Journal of Nutrition, 2012, doi:10.1017/S0007114512000852
3. The Lancet Commissions, The EAT–Lancet Commission on healthy, sustainable, and just food systems, The Lancet, 2025, DOI: 10.1016/S0140-6736(25)01201-2
