Stworzono / zmodyfikowano 11/10/2026 przez sperczil
Autorka: Dorota Komar @darwininchaneldress
Jabłko to jeden z tych owoców, które od tysięcy lat inspirują ludzi – nie tylko kulinarnie, ale też kulturowo i symbolicznie. W mitologii greckiej było symbolem piękna i miłości (jabłko Afrodyty), w historii nauki kojarzy się z odkryciem grawitacji przez Newtona, a dziś jest ikoną nowoczesnej technologii dzięki marce Apple. W tradycji biblijnej często utożsamia się je z pokusą i „zakazanym owocem”, choć to raczej wynik późniejszej gry słów w łacinie (malum – zło, malus – jabłoń), a nie faktyczny zapis w tekście. Znacznie bliższe rzeczywistości wydaje się angielskie przysłowie: “one apple a day keeps the doctor away” – jedno jabłko dziennie trzyma lekarza z daleka.
I choć brzmi to jak ludowa mądrość, współczesna nauka daje temu powiedzeniu pewne podstawy. Zarówno jabłka, jak i gruszki wykazują szereg korzystnych efektów zdrowotnych, szczególnie w kontekście chorób metabolicznych. Co ciekawe, mimo że są słodkie i zawierają naturalne cukry, ich spożycie wiąże się z niższym ryzykiem cukrzycy typu 2. W dużej metaanalizie obejmującej ponad 228 tysięcy osób wykazano, że osoby jedzące więcej jabłek i gruszek miały o około 18% niższe ryzyko rozwoju tej choroby. Co więcej, każda dodatkowa porcja tygodniowo wiązała się z dalszym (choć niewielkim) spadkiem ryzyka [1].
Jeszcze lepiej udokumentowane są ich korzyści dla osób z wysokim cholesterolem. Metaanaliza 18 randomizowanych badań klinicznych z 2022 roku wykazała, że regularne spożycie jabłek obniża poziom cholesterolu całkowitego i frakcji „złego” cholesterolu LDL, tego najbardziej podnoszącego ryzyko miażdżycy [2]. Co ważne, największe korzyści obserwowano przy spożyciu całych owoców, a nie ich przetworów.
Ma to związek z tzw. „matrycą pokarmową” – czyli strukturą całego produktu. W jednym z badań klinicznych kobiety z podwyższonym cholesterolem, które przez kilka tygodni jadły dwa jabłka dziennie, poprawiły swoje parametry metaboliczne dużo bardziej niż te spożywające napój jabłkowy o tej samej zawartości cukru i kalorii [3]. Innymi słowy: nie chodzi tylko o to co jemy, ale też w jakiej formie – całe owoce mają na przykład korzystny błonnik, cukier może być też wolniej uwalniany, bo musimy strawić ścianę komórkową.
Na tym tle nieco niepokojąco wyglądają dane dotyczące naszych codziennych nawyków. Przeciętny Polak zjada dziś około siedmiu jabłek miesięcznie – to mniej więcej o połowę mniej niż jeszcze 20 lat temu! To szczególnie smutne, bo Polska jest jednym z największych producentów jabłek na świecie. Warto więc sięgnąć po to, co nasz kraj ma do zaoferowania i wrócić do prostych, sprawdzonych zwyczajów. Jabłko jest jednym z lepiej przebadanych i najłatwiej dostępnych elementów zdrowej diety. A jego historia – od mitologii po nowoczesną naukę – tylko dodaje mu uroku.
Źródła:
1. Guo et al., Apple and pear consumption and type 2 diabetes mellitus risk: a meta-analysis of prospective cohort studies, Food & Functions, 2017, doi: 10.1039/c6fo01378c
2. Kim et al., Metabolic and Cardiovascular Benefits of Apple and Apple-Derived Products: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Frontiers in Nutrition, 2022, doi: 10.3389/fnut.2022.766155
3. Koutsos et al., Two apples a day lower serum cholesterol and improve cardiometabolic biomarkers in mildly hypercholesterolemic adults: a randomized, controlled, crossover trial. Am J Clin Nutr. 2020, doi: 10.1093/ajcn/nqz282
